9 مه 2025- طبق تحقیقات جدید مرکز مطالعات پیشرفته درد (CAPS) در دانشگاه تگزاس، پدیده ای که از زمان کشف آن 100 سال می گذرد و از آن زمان تاکنون تا حد زیادی نادیده گرفته شده بود، به نظر می رسد که جزء مهمی از درد افراد دیابتی باشد.
یافته های یک مطالعه جدید که در 5 مه در ژورنال Nature Communications منتشر شد، نشان می دهد که خوشه های سلولی به نام ندول های ناژوت(Nageotte nodules)، شاخص قوی مرگ سلول های عصبی در گانگلیون های حسی انسان هستند. این ها می توانند هدفی برای داروهایی باشند که از این اعصاب محافظت می کنند یا به مدیریت نوروپاتی دیابتی کمک می کنند.
دکتر تد پرایس، استاد علوم اعصاب در دانشکده علوم رفتاری و مغز، مدیر CAPS و نویسنده مسئول این مطالعه، گفت: «یافته ی کلیدی مطالعه ی ما در واقع دیدگاه جدیدی از درد نوروپاتیک دیابتی است. ما معتقدیم که این داده ها نشان می دهد که تخریب عصبی در گانگلیون ریشه پشتی، جنبه ای حیاتی از این بیماری است که واقعاً باید ما را مجبور کند تا به شیوه ای جدید و فوری در مورد این بیماری فکر کنیم».
نوروپاتی دیابتی یکی از شایع ترین اشکال درد نوروپاتیک است، این بیماری معمولاً اندام های انتهایی(دست ها و پاها) را تحت تأثیر قرار می دهد و باعث درد شدید و تیرکشنده می شود.
استفانی شایرز، دانشمند علوم اعصاب و نویسنده ی همکار این مقاله، گفت: «نوروپاتی دیابتی می تواند ناتوان کننده باشد. گزینه های درمانی برای این عارضه زیاد نیستند و اگر دیابت زمینه ای مدیریت نشود، ممکن است افراد به دلیل آسیب به اعصاب محیطی تا حد از دست دادن حس، نیاز به قطع عضو داشته باشند».
با حمایت کمک هزینه توافق نامه همکاری برنامه تحقیقاتی (U19) از مؤسسات ملی بهداشت، دکتر شایرز و دیگر دانشمندان در CAPS در حال نقشه برداری از گانگلیون‌های ریشه پشتی انسان و سایر بافت های سیستم حسی برای درک مکانیسم های درد انسان هستند. او گفت: «من تعداد زیادی از این گره های ناژوت را در زیرمجموعه ای از گانگلیون های ریشه پشتی که از اهدا کنندگان عضو گرفته شده بودند، یافتم. وقتی سابقه پزشکی این نمونه ها را بررسی کردم، همه آنها از افراد مبتلا به دیابت بودند. این گره ها در افراد مبتلا به دیابت شایع تر بودند و حتی در افراد مبتلا به نوروپاتی دیابتی نیز بیشتر بودند. اهدا کنندگان عضو از طیف وسیعی از بیماری ها می میرند، بنابراین کشف این ناهنجاری ها در زیرمجموعه بزرگی از بافت ها با سابقه پزشکی مشابه، یک موفقیت بزرگ بود».
گره های ناژوت، نورون های حسی مرده ای هستند که پوسیده شده اند و آنچه باقی می ماند، خوشه ای از سلول های غیرعصبی است. آنها اولین بار در سال ۱۹۲۲در خرگوش ها توسط دانشمند فرانسوی ژان ناژوت، متخصص نوروآناتومی، ثبت شدند. در ۱۰۰سال گذشته، این گره ها تقریباً به طور کامل در انتشارات تحقیقاتی نادیده گرفته شده اند و تنها حدود ۲۰مقاله در این زمینه وجود دارد که بسیاری از آنها نیم قرن قدمت دارند.
دکتر شایرز گفت: «به نظر می رسد که آنها نشانه تخریبی هستند که در آن هایپرگلایسمی، بقای نورون ها را کاهش می دهد. اطلاعات کمی در مورد ترکیب مولکولی این ساختارها ثبت شده است. تقریباً هیچ کس در زمینه درد از آنها چیزی نشنیده بود و ما تقریباً هیچ چیز در مورد دخالت آنها در درد و تخریب عصبی نمی‌دانستیم».
در این مطالعه، دکتر شایرز و همکارانش به دنبال توصیف گره های ناژوت در سطح مولکولی بودند. آنها با استفاده از بافت شناسی و توالی یابی مکانی نشان دادند که گره های ناژوت در گانگلیون های حسی افراد مبتلا به نوروپاتی دیابتی فراوان هستند. آنها عمدتاً از گلیاهای ماهواره ای و سلول های شوان بدون میلین تشکیل شده اند.
دکتر شایرز گفت: «درون این ندول ها، دسته ای از آکسون ها به هم پیچیده شده اند: رشته هایی از نورون های حسی که شبیه نوروماهای کوچک به نظر می رسند. این آکسون‌ها به نظر می رسد که از نورون‌های حسی جوانه زده اند؛ آنها فیبرهای حس کننده‌ی درد هستند. این به نظر می رسد یک پاتولوژی منحصربه‌فرد باشد، چیزی که تاکنون در انسان ها توصیف نشده است.اگر چنین باشد، این کشف می تواند به ابداع گزینه های درمانی موثر کمک کند».
او افزود: «فعالیت خود به خودی در این فیبرها ممکن است دلیل نوروپاتی دیابتی باشد. ما همچنین چندین اهدا کننده با انواع دیگر بیماری های نوروپاتیک داشتیم که مرتبط با دیابت نبودند و گانگلیون های ریشه پشتی آنها نیز تعداد زیادی گره ناژوت داشتند».
در حالی که مقالات نادر قبلی که به گره های ناژوت اشاره می کردند، عمدتاً مطالعات موردی از افراد مجزا بودند، مطالعه ی حاضر نمونه هایی از ۹۰نفر را مورد بررسی قرار داد. دکتر شایرز گفت: مستند سازی ما از جوانه زدن آکسون ها به این روش نیز جدید است - جنبه دیگری از این مطالعه که قلمرو جدیدی را نشان می دهد.این می تواند درک اساسی ما از نورون‌های حسی را تغییر دهد. انتظار نمی رود که نورون های حسی از جسم سلولی خود رشته هایی را رشد دهند؛ آنها دارای شکلی منحصر به فرد هستند که آن را شبه تک قطبی (pseudounipolar) می نامیم، اما این نورون های حسی دیابتی، شبه تک قطبی به نظر نمی رسند، بلکه چند قطبی (multipolar) به نظر می رسند. ما نمی دانیم که این مورفولوژی بیماری زا است و یا اینکه ما تاکنون درک درستی از این سلول ها در انسان نداشته ایم."
محققان توانستند به لطف یک سازمان غیرانتفاعی به نام the work of the Southwest Transplant Alliance که اندام ها و بافت های اهدایی را برای پیوند بازیابی می کند، گانگلیون های ریشه پشتی انسان را از چنین طیف وسیعی از بیماران مطالعه کنند.
برد آدامز، رئیس و مدیرعامل این سازمان غیر انتفاعی، گفت: «توانایی زندگی بخشیدن به دیگران از طریق تحقیق برای جامعه اهدای ما فوق العاده مهم است. دانستن اینکه عضو اهدایی عزیز شما منجر به اکتشافات و پیشرفت های پزشکی باورنکردنی مانند این شده است، امید و بهبودی را برای همه کسانی که عزیزی را از دست داده اند، به ارمغان می آورد.»
دکتر پرایس گفت: «کل این مطالعه بدون آنها هرگز اتفاق نمی افتاد. این همکاری مهمترین چیزی است که این کار را ممکن ساخته است و این تحقیق منجر به روش های جدیدی برای تفکر در مورد نوروپاتی شده است. به نظر من، یکی از مهمترین بینش هایی که از این تحقیقات به دست آوردیم، تفکر در مورد درمان درد نوروپاتیک دیابتی به طور متفاوت است. من فکر می کنم چیزی که اکنون باید روی آن تمرکز کنیم، محافظت عصبی در مراحل اولیه بیماری است تا این گره های ناژوت در وهله اول تشکیل نشوند.»
منبع:
https://news.utdallas.edu/health-medicine/diabetic-neuropathy-nageotte-nodules-2025/